سعید منصوریان پژوهشگر حوزه فرامنطقه در یادداشتی برای اندیشکده رهیافت نوشت:
دکتر عراقچی طی روزهای اخیر مصاحبه های متعددی با رسانه های خارجی داشته است. او در این مصاحبه ها مواضعی مقتدرانه مبنی بر عدم طرح آتش بس و مذاکره از سوی ایران بیان کرده است. به عنوان مثال در مصاحبه با سی بی اس گفته: ما به اندازه کافی قوی هستیم و دلیلی برای گفتگو با آمریکایی ها نمی بینیم.
مصاحبه ای که در این میان برجسته شده و سؤالاتی را در ذهن مخاطبان ایجاد کرده است، مصاحبه با روزنامه العربی الجدید است. دکتر عراقچی در این مصاحبه ضمن انتقال پیام به مخاطبان عرب زبان، به شروط ایران برای پایان جنگ می پردازد. وی در این مصاحبه تصریح می کند که پایان جنگ به تضمین عدم تکرار آن و پرداخت غرامت بستگی دارد. این موضع دو پیام را به طرف های درگیر جنگ منتقل می کند:
• جنگ بی پایان نیست و می توان از ابزارهای دیپلماتیک برای کاهش تنش ها و اتمام جنگ استفاده کرد.
• ایران برای توقف جنگ شروطی فراتر از توقف حملات از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی دارد.
نکته مهمی که باید به آن توجه کرد، تعریف اقداماتی مبتکرانه، جزئی و دقیق در راستای عملیاتی سازی این موضع است. در غیر این صورت چنین موضعی در حد پیشنهاد باقی مانده و می تواند دستخوش تفاسیر متعدد و حتی متضاد شود. به منظور تحقق چنین هدفی، وزارت امور خارجه باید به پرسش های مهمی پاسخ دهد؛ مانند:
1. با وجود رژیم صهیونیستی و پایگاه های آمریکایی در منطقه امکان تضمین عدم حمله مجدد و دستیابی به صلح پایدار تا چه میزان دست یافتنی است؟ اگر توافقی با فرض وجود رژیم صهیونیستی و پایگاه های آمریکایی در منطقه مورد نظر باشد، چگونه می توان امنیت بلندمدت ایران را تضمین کرد؟ مخصوصاً با توجه به تجربه نقض مکرر آتش بس لبنان از سوی رژیم صهیونیستی
2. معیارهای تعیین غرامت چیست و آیا فقط به ابعاد مادی و اقتصادی خسارت های وارده به ایران توجه خواهد شد؟ به عنوان مثال غرامت شهادت رهبر معظم انقلاب و شهدای مدرسه میناب و شهدای ناو دنا چگونه محاسبه خواهد شد؟
3. چگونه می توان به تضمینی دیپلماتیک در راستای عدم تکرار حمله به ایران دست یافت؟
4. برای تعیین میزان غرامت از چه سازوکارهایی در سیاست خارجی باید بهره برد؟
5. چگونه می توان آمریکا و رژیم صهیونیستی را به پرداخت غرامت مجبور کرد؟
6. با توجه به سوابق متعدد بدعهدی آمریکا در ارائه تضمین (مانند تجربه برجام و دیگر تجربه های جهانی) تعریف دقیق تضمین چیست؟
7. استفاده از ظرفیت دادگاههای بین المللی نظیر دادگاه لاهه، دیوان بین المللی کیفری و دیگر نهادهای بین المللی تا چه میزان در تضمین پرداخت غرامت مؤثر است؟
به نظر می رسد تا زمانی که پاسخ به این قبیل پرسش ها به صورت عملیاتی و جزئی ارائه نشود، نمی توان سخنی از پایان جنگ و پرداخت غرامت به میان آورد. در صورت عدم پاسخ جزئی و عملیاتی به این پرسش ها، تنها زمانی که چرخه بازدارندگی در برابر تهدیدات تکمیل شده و ایران تمام خسارات مادی و غیرمادی را در عرصه نظامی جبران کند، می توان به صلحی پایدار در عرصه دیپلماتیک امیدوار بود.
