تقویت اراده در جنگ؛ راهبرد مدیریت استرس و تنش

ایمان زاغیان پژوهشگر حوزه خدمات سلامت روان در یادداشتی برای اندیشکده رهیافت نوشت:

در حال حاضر در میانه جنگی هستیم که به ما تحمیل شده و ما شروع­ کننده­ آن نبودیم. اما جنگ مانند بسیاری دیگر از چالشهای زندگی است که انسانها هیچ نقشی در به وجود آمدن آن ندارند و از این رو می­توان آن را رخدادی غیرمتقربه در نظر گرفت. مشکلاتی مانند مشکلات مالی، سوگ از دست دادن عزیزان و هزاران چالش دیگری که میتواند برای هر فردی به وجود آید. اما سوال این است که آیا باید در برابر این چالش خود را آسیب پذیر قرار داد یا اینکه تلاش کنیم خود را چنان تقویت کنیم که احساسات و هیجانات خود را به بهترین شکل مدیریت کنیم.

مرحله اول: پذیرش؛ مقدمه آرامش

همان طور که ذکر گردید انسان در زندگی خود با چالشها و مسائل مختلفی مواجه میشود. همچنین بدیهی است انسانهای توانمند با چالش­های خود به خوبی و با هوشمندی روبرو میشوند و آنها را از سر راه برمیدارند. بنابراین نکته­ی مهم این است که این چالشها را بپذیریم. پذیرفتن خود مقدمه آرامش است. افراد در وقایع مختلف زندگی خویش دچار شوک میشوند. این شوک ناشی از غیرمنتظره دانستن اتفاق است. اما اگر پس از مدتی سعی کنند آن را بپذیرند به راحتی می­توانند موانع را از سر راه بردارند.

در ارتباط با جنگ در کشور ما نیز همین موضوع وجود دارد. یعنی تا زمانی که اصل چنین اتفاقی را نپذیریم بخش زیادی از استرس و تنیدگی با ما همراه خواهد بود. اما با پذیرش این اتفاق زمینه اینکه چه کاری انجام دهیم تا این مانع از سر راه ما برداشته شود فراهم می ­شود.

مرحله دوم: سازگاری؛ راه خروج از انفعال

ویژگی اتفاقات شوکه کننده مانند جنگ این است که افراد را در حالت انفعال قرار می­دهد. وقتی افراد از شوک اولیه خارج شوند و واقعه را بپذیرند و آن را انکار نکنند می­توانند سازگار شوند. سازگاری یعنی اینکه مسئله را کنار یکی از اجزای زندگی خود قرار می­دهند و آن را به رسمیت می ­شناسند. یعنی ضمن اینکه زندگی عادی خود را ادامه می­دهند، به آن هم توجه کافی می­کنند؛ توجه کافی یعنی دوری از بیش توجهی و توجه افراطی و همین طور اجتناب از بی توجهی و سرکوب مسئله.

وقتی انسان بحران­ها را بپذیرد و آن را انکار نکند، وجه هولناک بحران کوچک می­شود. زیرا بسیاری از اتفاقات ناگوار با این وجه که اگر بیایند چه ها که نمی­شود انسانها را اذیت میکنند. اما وقتی پذیرفته شدند انسان راه سازگاری با آن را در خود پیدا میکند.

مرحله سوم: امید به آینده

این یک اتفاق خیلی مهم است وقتی انسان تلاشی انجام می­ دهد در نظر بگیرد این تلاش با یک انگیزه و امید همراه است. اگر امید وجود نداشته باشد انسان تلاشی انجام نمی­دهد. در همین راستا باید در نظر بگیریم هر یک از ما ایرانیان وظیفه ای داریم و با تلاش برای انجام وظایف خود می­توانیم کاری کنیم. از این رو بدانیم که با انجام هر کاری می­توانیم اتفاقات مثبتی ایجاد کنیم. در این راستا دو موضوع به افزایش آرامش کمک می­کند: اول بدانیم همین که کاری انجام میدهیم و از انفعال خارج میشویم و دوم توجه به اثربخش بودن همین موضوع در جامعه و نگاه به آینده درخشان. سطح بالایی از تنش روانی را کاهش می­­دهد.